Niniejsza strona poświęcona jest historii rozbudowy i modernizacji Teatru Zdrojowego w Jeleniej Górze.

Zobacz publikację przedstawiającą prace konserwatorskie w Teatrze Zdrojowym (plik PDF).

Wnętrze Teatru Zdrojowego stanowiło w momencie swej świetności przykład stonowanej, wytwornej koncepcji dopracowanej sali teatralnej, będącej przykładem dobrego smaku projektanta komponującego elementy wyposażenia renomowanego uzdrowiska. Tak więc pierwotna koncepcja kolorystyczna wnętrza podkreślała jego kameralność tworząc klimat pełen wdzięku i lekkości. Na podstawie zachowanych detali architektonicznych oraz znajdującej się pod przemalowaniami pierwotnej dekoracji malarskiej i kolorystyki możliwe było, drogą konserwacji zachowanych rekonstrukcji fragmentów oryginału, odtworzenie pierwotnego wystroju wnętrza.

W połowie lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku artysta plastyk Stanisław Brodziak wykonał wszystkie dekoracje malarskie - ścienne w przyległej restauracji, zaprojektował kraty i osłony grzejnikowe. W budynku Teatru Zdrojowego Stanisław Brodziak zaprojektował wszystkie kinkiety oraz wielki żyrandol. Elementy te zostały wykonane z ceramiki włocławskiej. Artysta ten przeprowadził konserwację malowidła na plafonie oraz wykonał współczesne malarstwo na płycinach balustrad i ścianach foyer teatru. Ponadto zaprojektował słynną kobietę z fontanną naprzeciw pawilonu Edward. Wszystkie balkony i detale architektoniczne min. balustrady wokół tego pawilonu też są jego autorstwa, jak również rekonstrukcja malowideł na suficie w tym pawilonie.


Na balkonie zostały odkryte dobrze zachowane gryfy malowane na papierze, które nadały niepowtarzalny charakter wnętrza. Na suficie proscenium udało się odtworzyć iluzjonistycznie malowane rozety na trzech płycinach. Na plafonie została przywrócona pierwotna dekoracja w formie velarium, czyli malowidło przypominające rozpiętą zasłonę. Obecna kolorystyka teatru to ciemny turkus połączony z kilkoma odcieniami beżu wraz ze srebrnymi zdobieniami. Odrestaurowany Teatr będzie wizytówką Parku Zdrojowego w Cieplicach i jednocześnie wpłynie na poprawę atrakcyjności Uzdrowiska Cieplic pod względem turystycznym i tym samym poprawi wizerunek miasta. Dzięki uratowaniu zabytku, który jest dziedzictwem kulturowym Dolnego Śląska, będzie możliwe stworzenie warunków do uatrakcyjnienia oferty kulturalnej dla mieszkańców, kuracjuszy i turystów.


Teatr Zdrojowy w Jeleniej Górze (Cieplice) został zbudowany w latach 1835-1836 z inicjatywy Johanna Nepomucena Schaffgotscha, kontynuowanej po jego śmierci przez kolejnych potomków hrabiego: Leopolda Gotharda i Christiana Leopolda. Reprezentuje romantyczną odmianę klasycyzmu inspirowanego dziełami Schinkla. Autorem projektu był architekt z Legnicy, Albert Tollberg. Bezpośrednim wzorcem budowli Teatru Zdrojowego był projektowany przez Schinkla Teatr w Berlinie. Początkowo budowla funkcjonowała jako Teatr dworski, od 1840 roku przeznaczony był dla szerszego kręgu elitarnej publiczności. W roku 1880 został on przebudowany. Z inicjatywy Fryderyka Schaffgotscha w latach 1890-1918 przeprowadzono remont i konserwację Teatru.


Teatr posiada w pełni zachowany historyczny wystrój ciesielski widowni w postaci balkonów, lóż kolumn, pilastrów, balustrad oraz drewnianego sufitu, na którym znajdują się zabytkowe malowidła. Jak wykazały badania odkrywkowe, wykonane w roku 2002, pod kilkoma warstwami przemalowań zachowała się na całości ścian oryginalna warstwa malarska, w stopniu pozwalającym na przeprowadzenie konserwacji wraz z rekonstrukcją partii zniszczonych w trakcie kolejnych renowacji. Badania ustaliły występowanie pierwotnej kolorystyki w tonacji turkusowego błętu ścian połązonego ze srebrzeniami kolumn i detali architektonicznych, co podkreślało lekkość kameralność wnętrza. Pierwotny wystrój wnętrza stanowił w momencie swej świetności przykład stonowanej, wytwornej koncepcji małej, ale dopracowanej sali teatralnej będącej przykładem dobrego smaku projektanta komponującego elementy wyposażenia renomowanego uzdrowiska. Wszystkie te elementy stanowią o bardzo wysokiej wartości artystycznej utrwalonego historycznie wystroju widowni.


Z uwagi na walory zabytkowe Teatr Zdrojowy został wpisany do rejestru zabytków pod nr 1399 z dniem 18.09.1965 roku. W związku z tym, że od 85 lat obiekt ten nie był remontowany i należycie konserwowany, jego substancja zabytkowa ulega pogorszeniu. Sala widowiskowa Teatru Zdrojowego posiada cenne zabytkowe polichromie na ścianach i suficie oraz plafon, których stopień zniszczenia wymaga pilnej interwencji konserwatorskiej celem ochrony przed postępującą degradacją fizyko-chemiczną Teatr wymaga bezwarunkowego remontu, modernizacji zgodnie z nowymi standardami w obiektach infrastruktury kultury oraz konserwacji zabytkowych malowideł i ozdób. Teatr Zdrojowy obok sąsiadującej z nim dawnej galerii oraz monumentalnego Pałacu Schaffgotschów, stanowi najbardziej charakterystyczny i cenny element historycznego zespołu architektury uzdrowiskowo-parkowej. Jest to najstarszy zachowany na Śląsku teatr publiczny, o wielu jeszcze cechach barokowego teatru dworskiego.


Teatr Zdrojowy należy do dziedzictwa kulturowego Dolnego Śląka i w momencie wejścia Polski do Unii Europejskiej jest on wpisany do wspólnego dziedzictwa europejskiego i stanowi on ważną część fundamentu, na którym budowany jest europejski obszar kulturowy. Każdy z nas ma potrzebę uczestniczenia w życiu kulturalnym i współworzenia świata artystycznych wartości. Potrzeby te nie pielęgnowane i nie rozwijanie kierują się jednak w stronę prymitywnej kultury masowej. Konieczne jest więc docenienie ważnej roli teatru, odwołującego się do emocji i wrażliwości, poprzez bezpośredni kontakt aktor-widz, w procesie kształtowania osobowości i przemian cywilizacyjnych.


Etapy rozbudowy i modernizacji Teatru Zdrojowego


ETAP I | Dobudowa sanitariatów i garderób (stan surowy)
sierpień 2006 – kwiecień 2007

Roboty przygotowawcze związane z wycięciem drzew, rozbiórkami istniejącego zabudowania, płyt betonowych i elementów stalowych; wykonano podbudowę ścian istniejącego teatru wraz z robotami izolacyjnymi i ziemnymi; wykonano ławy fundamentowe dobudowanego budynku wraz z robotami izolacyjnymi i ziemnymi; wykonano konstrukcję żelbetową wraz z ścianami zewnętrznymi i klatkami żelbetonowym; wykonano ocieplenia dachu wraz z obróbkami dekarskimi; wykonano otwory i zamontowano stolarkę p.poż na ścianie budynku istniejącego teatru.



ETAP II| Elewacja i stolarka
sierpień – listopad 2006

Renowacja elewacji wraz z naprawą ścian istniejącego teatru z renowacją tympanonu, rzeźb, balustrad i lamp; Naprawiono stopnie chodowe z wykonaniem osuszenia i izolacji ścian budynku; wymalowano ścian zewnętrznych; wymieniono stolarkę okienną i naprawiono stolarkę drzwiową; wykonano iluminację elewacji.



ETAP III | Fasada strukturalna
wrzesień – listopad 2007

Wykonano fasadę strukturalną, stolarkę okienną, drzwiową, zadaszenia wejść do budynku.



ETAP IV | Budowa zaplecza socjalnego
2007 - 2008

Wykonano roboty budowlano – instalacyjne wykończeniowe w części dobudowanej z wejściem głównym do budynku oraz elewacją. Uporządkowano zieleń wokół budynku. Wykonano iluminacji elewacji.

Obiekt będący zapleczem socjalno-administracyjnym został przekazany do użytkowania.



ETAP V | Modernizacja Teatru Zdrojowego
2008 - 2011 (w realizacji)

Przedmiotem etapu V jest dokończenie rozpoczętej inwestycji poprzez modernizację techniczno – funkcjonalną zabytkowego Teatru Zdrojowego w Parku Zdrojowym, w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów uzdrowiskowych a w szczególności:

a) modernizacja istniejącego budynku teatru o pow. użytkowej 872,46 m2, kubaturze 7060 m3 połączona z wymianą oraz modernizacją instalacji budowlanych i urządzeń technologicznych;
b) rewaloryzacja konserwatorska substancji zabytkowej istniejącego budynku teatru w szczególności odsłonięcie i rekonstrukcja historycznych polichromii na ścianach i plafonie widowni;
c) modernizacja zewnętrznych urządzeń infrastruktury technicznej w zakresie oświetlenia zewnętrznego, nawierzchni komunikacyjnej i elementów małej architektury.

Zakres robót konserwatorskich i budowlanych z wyposażeniem:

Wymiana pokrycia dachu z wzmocnieniem i konserwacją unikalnej konstrukcji więźby dachowej oraz konstrukcji podłogi scenicznej i widowni. Wymiana konstrukcji wieży scenicznej. Zabezpieczenie konstrukcji stropu nad widownią. Odsłonięcie historycznych malowideł na ścianach, płycin balustrad oraz plafonu w widowni. Przywrócenie pierwotnej kolorystyki wnętrza teatru wraz z złoceniami i srebrzeniami detali architektonicznych. Konserwacja wystroju widowni na parterze i piętrze (kolumienki, kręcone schody, zespół proscenicznych lóż). Zabezpieczenie całej konstrukcji drewnianej ogniochronnie i antygrzybicznie. Przywrócona zostanie funkcja balkonów. Roboty wykończeniowe. Przebudowa przyłącza wodociągowego i energetycznego. Woda na cele p-poż.- hydranty zasilane wodą miejską. Instalacja c-o – zasilanie z węzła c-o usytuowanego wewnątrz budynku, który został zakwalifikowany do całkowitej przebudowy. Klimatyzacja z instalacją wentylacji mechanicznej. Pozostała instalacja sanitarna. Instalacja elektryczna i niskoprądowa. Remont i odtworzenie całego wyposażenia technologicznego sceny (sztankietów z napędem elektrycznym, kurtyny normalnej, mostów oświetleniowych, wież portalowych, okotarowania, podłogi sceny). Wykonanie od nowa instalację (oświetlenia technologicznego z regulatorownią, instalacji elektroakustycznej, z wydzielona kabiną, akustyczną, oświetleniową i inspicjenckiej, telewizji przemysłowej). Roboty zagospodarowania zewnętrznego.


Technologia teatralna:

Przy określeniu zakresu wyposażenia technologicznego teatru oparto się na założeniu wykorzystania sceny jako wielofunkcyjnej do prowadzenia: własnych spektakli teatralnych, występów gościnnych zespołów teatralnych w oprawie scenograficznej dostosowanej do warunków przestrzennych i technicznych sceny, konferencji, występów estradowych, koncertów i recitali, imprez o charakterze społecznym, kulturalnym, oświatowym, akademii, odczytów z możliwością ich uatrakcyjnienia.